Nabaridasko teileria

Arabako Errioxako Udalak Navaridasko teileria berreskuratzeko asmoa zuela eta, esku-hartze arkeologiko bat egin zen, eta elementu horren egitura gehienak dokumentatu ziren.

Teilagintza konplexu hori aztertu ondoren, haren altxaeren irakurketa estratigrafikoa, garbitasuna eta sastrakak kentzea barne, haren sekuentzia historiko-konstruktibo aberatsa identifikatu ahal izan zen.

Hasiera batean, ekoizpen-konplexu osoaren ekialdean zegoen labe baten eraikuntza erregistratu zen, ziurrenik XVII. mendearen azken herenean eraiki zena. Tiro bertikalekoa, oinplano angeluzuzenekoa eta lurraren ezponda aprobetxatuz eraikia, errekuntza-ganbera eta egosketa-ganbera identifikatu ahal izan ziren. Lehenengoaren sarrera, gangatuta zegoena, iparraldetik egiten zen, agian arkuzko bao baten bidez. Sarbide hori bi egiturek babesten zuten; egitura horiek iparralderantz jarraitzen zuten labearen ekialdeko eta mendebaldeko hormen trazadura, eta kontrahorma gisa ere funtzionatzen zuten.

Egosketa-ganberaren hormak adreiluz eta buztinez estalita zeuden, tenperatura altuen egitura babesteko. Bi ganberak (errekuntza eta egosketa) bereizita, parrilla zegoen, adreiluz eta kareihoz egina.

XVIII. mendean labearen goialdea berreraiki zen, eta mende horren amaieran labearen tamaina murriztu egin zen mendebaldeko aldean. Aldaketa horiek biltegi baten eraikuntzarekin osatu ziren, eta litekeena da aurretik beste biltegi bat eraiki izana, baina ez da aztarnarik geratu.

XIX. mendean eta XX. mendeko lehen urteetan teilagintzaren konponketa eta eraberritzeak dokumentatzen jarraitu zuten, harik eta 1930eko hamarkadan bertan behera utzi zuten arte. 2022an biltegiko egiturak zaharberritu ziren, eta 2024an labeko lanei ekin zitzaien, teilagintza konplexu hori berreskuratzeko eta balioztatzeko.